De Prikkedambrug

 

 

Het ontstaan

Lange tijd was de belangrijkste verkeersader in de omgeving van Twijtel de zandweg tussen Makkinga en Oldeberkoop. De huidige Bercoperweg. Uiteraard gelegen op de relatief hoge zandrug tussen de Linde en de Tjonger.  Daarnaast was er het zuideljker gelegen kerkepad  tussen de kerk van Makkinga en (de inmiddels verdwenen) kerk van Nijeberkoop. Ook wel Middelpad genoemd omdat ze door Middelburen liep. Nog zuidelijker was er ook een zandweg. De huidige Bovenweg.

Noord-zuid verbindingen waren er veel minder. De riviertjes - bij Twijtel met name de Tjonger - kenden nogal grillige waterstanden, waardoor de aangrenzende gebieden nogal eens onder stroomden. Bij Makkinga was de enige zekere oversteek de Balkbrug. westwaarts was er de tolbrug bij Oldeberkoop en pas bij Oudeschoot de daarop volgende.  

Op het grondgebied van Ooststellingwerf zijn er in de loop der tijd nog een tweetal bruggen bij gekomen.

Eén daarvan ligt t.N.v. Nijeberkoop in de Alberdalaan, beter bekend als de ´Betonweg.´  De voorloper daarvan staat al aangegeven op de kaart van ´Eekhoff´ uit 1849, en draagt op de kaart uit  1855 de naam ´Nieuwe Brug´

De kortste en meest comfortabele weg van Makkinga (en dus ook Twijtel)  naar o.a. de belangrijke marktplaats Gorredijk loopt vanaf die tijd over deze brug. De onverharde weg die vlak bij Twijtel aansloot op eeuwenoude Abbendijk, en via het huidige Egypte op de Alberdalaan uit kwam, wordt dan ook door ´Eekhoff´  de ´Weg van Gorredijk naar Makkinga´ genoemd.   Deze weg is rond 1848 aangelegd of misschien beter gezegd, ontstaan.

De andere brug vinden we bij Twijtel, aan het eind van de  huidige Prikkedam(weg). `Prikkedambrug` genaamd.

Eerder – tot halverwege de 19e eeuw - noemde men haar ook wel de ‘Takkebrug’

 

De Prikkedam

 

Bouwwerk:

Tot 1888  Een dam van dennenliggers met daarop takkebossen.

 

De topografische kaart uit 1855 leert ons dat er tussen Twijtel en het gebied t.N.v. de Tjonger, gelegen rond de 10ee wijk onder Hoornsterzwaag, wel van enig voetverkeer sprake was.

Op twee plaatsen t.h.v. Twijtel lezen we nl.  ´Wad´, hetgeen ´doorwaadbare plaats´ betekend. Bovendien komen enkele voetpaden of veldwegen van weerszijden van de rivier hier samen.

 

In drassige gebieden maakte men indertijd gebruik van takken (ook wel ´prikken´ genoemd)  om de ze enigszins begaanbaar te maken.  (De ´Prikwei´ onder Aldeboarn was zo´n voorbeeld).

Ook hier werd een dergelijk principe toegepast in vorm van een brug.

Tot de kanalisatie in 1888 was er bij Twijtel namelijk een brug voorhanden die de naam van brug nauwelijks kon verdragen, aldus Foppe Boersma in de ´Woudklank´ 15-12-1994. Volgens hem was de brug opgebouwd uit ruwe dennen-liggers met daarop takkebossen. Een ´Prikkedam´

 

De Takkebrug

 

Bouwwerk:

1888 – 1956  Beweegbare brug (met brugwachterwoning)

 

In 1888 kwam er  met de kanalisatie nabij de de oude prikkedam  een ´klepbrug´ voor de prijs van Fl. 7.198,00 en een brugwachterswoning  voor ca. Fl. 3000,00. 

In de Leeuwarder Courant lezen we dat de brug  - ook bij de Provincie – bekend is onder de naam  ‘Takkebrug’

 

De topografische kaart van1922 geeft als gevolg hiervan  een heel ander beeld voor wat de wegenstructuur betreft. Het is dan niet meer de oude route via Egypte die o.a.  de Twijteler bevolking tientalen jaren had bewandeld richting Schoterland. Nee, de meest logische weg liep nu  over de Prikkedambrug.

Ook vanuit Tronde e.o. zullen de mensen, komende over de Abbendijk deze weg hebben gekozen. Niet over de linker aansluiting met de Grintweg, maar over de rechter, die langs de (oude) molen (-stee) liep. Deze route was in 1855 nog van inferieur belang, en was op de kaart van 1849 niet eens aangegeven.

In 1922 is de aansluiting van de ´weg naar Gorredijk´ tussen de aansluiting bij de Abbendijk/Grintweg al over ca 750 m in verval geraakt. Het laatste stuk v/d Abbendijk zal dan ook hoofdzakelijk voor verkeer van en naar Oldeberkoop van belang zijn geweest.

Vreemd genoeg is de rechter aansluiting Abbendijk/Grintweg enige jaren later al weer in verval en in 1956 weer geheel verdwenen.

 

 

 

 

 

Foto 2008 (RdV):  Het monument verwijst naar de historische waarde van het gebied rond de brug











 

De Prikkedambrug

   (foto RdV 2012)

Bouwwerk:

1956 – heden  Vaste betonbrug

 

In dat jaar maakt de Prikkedamster klepbrug over het Tjongerkanaal plaats voor een vaste betonbrug. De verbinding met de Grintweg is in tegenstelling tot die met de Schoterlandseweg dan nog steeds een zandweg.  Dit laatstgenoemde stuk (op Heerenveens grondgebied)  is in december 1954 aanbesteed.

 

Ondanks dat  er eerst een tekort in de Ooststellingerwerver begroting moest worden geslecht, bleek er uiteidelijk o.a.  toch nog genoeg  geld over om aan de Twijteler zijde van de Prikkedambrug een ‘eenvoudige oprit’ te maken, aldus een artikeltje in de LC van 26-09-1956

 

 

De Abbendijk,  de Grintweg en de Betonweg onder Nijeberkoop zijn alle drie verhard. Dat houdt in dat men  sneller en comfortabeler kon reizen via die route, dan via de Prikkedambrug. Dat zal dan ook de reden zijn geweest van het verval van de rechter aansluiting Abbendijk/Grintweg.

 


Deze site is gratis gemaakt met Webklik.nl